از ابن مسعود و عثمان و أبىّ نقل شده است كه : « رسول خدا ( ص ) ده آيه از قرآن را به اصحاب خود ياد مىداد و آنان از اين ده آيه فارغ نمىشدند تا اين كه مفاهيم و معانى آن را به مورد عمل و اجرا بگذارند و رسول خدا ( ص ) ياد گرفتن قرآن را توأم با عمل كردن به آن يك‌جا براى اصحاب خود تعليم مىنمود . « 1 » ( 1 ) - امير مؤمنان ( ع ) روزى در ميان جمعى از جابر بن عبد اللّه انصارى ياد نمود و او را به علم و معرفت توصيف كرد . مردى عرضه داشت : « يا امير المؤمنين ! با آن مقام علمى كه تو دارى ، از دانش جابر توصيف مىكنى ؟ ! » آن حضرت فرمود : « آرى جابر به اين تعريف زيبنده است زيرا او تفسير اين آيه را مىداند « 2 » كه خداوند مىفرمايد : إِنَّ الَّذِي فَرَضَ عَلَيْكَ الْقُرْآنَ لَرادُّكَ إِلى مَعادٍ . « 3 » دربارهء تدبر و تفكر در آيات قرآن ، احاديث فراوانى وارد گرديده است . مجلسى ( ره ) قسمت مهمى از اين احاديث را در بحار الانوار آورده است . « 4 » ولى در اثبات لزوم آشنايى با معانى و حقايق قرآن به تتبع اخبار و احاديث احتياج نيست زيرا قرآن كتابى است كه خداوند به عنوان برنامهء زندگى براى بشر نازل نموده است و بايد مردم در زندگىشان از آن پيروى كنند و در مسير آخرتشان از نور و روشنايى آن بهره‌مند گردند و مسلم است كه به اين اهداف و نتايج نمىتوان رسيد جز از راه تدبر در قرآن و تفكر در معانى آن چنان كه عقل انسانى نيز گواه و مؤيّد اين حقيقت است آيات و احاديثى هم كه در اين زمينه وارد شده ، در واقع از سنخ اوامر ارشادى مىباشد كه آدمى را به همان واقعيت عقلى و امر فطرى هدايت و راهنمايى مىكند . زهرى نيز اين حقيقت را از امام سجاد ( ع ) چنين نقل مىكند كه فرمود : « هريك از آيات قرآن گنجينه و خزينه‌اى است كه در برابر تو قرار گرفته است و هر گنجينه كه به روى تو بازگردد ، لازم است بر آن چه در ميان آن گنجينه قرار دارد ، به دقت نگاه و وارسى كنى . » « 5 »

--> ( 1 ) تفسير قرطبى ، 1 / 39 . ( 2 ) همان ، 1 / 26 . ( 3 ) آن‌كس كه قرآن را بر تو فروفرستاده است به وعده‌گاهت بازخواهدگردانيد ، قصص / 85 . ( 4 ) طبع جديد ، صفحات 89 ، 90 . ( 5 ) « آيات القرآن خزائن فكلّما فتحت خزينة ينبغى لك ان تنظر ما فيها » : اصول كافى ، ج 2 ، كتاب فضيلت قرآن .